Najpiękniejsze miejsca w Polsce

Serce Starego Miasta, przy którym do dziś zachowało się wiele zabytków. Na rynku dwa pomniki: Synom Ziemi Łowickiej z 1927 r. i Papieża Jana Pawła II odsłonięty w 2000 r.

W części północnej tzw. Brama Prymasowska z poł. XVII w. Zachodnia pierzeja zabudowana zespołem kanonii z XVI-XVIII wieku. W części południowej renesansowa kamienica Cebrowskich, z krużgankami od strony podwórza.

Jak głosi inskrypcja pod chórem kościół stał w tym miejscu już w 1100 r. W 1433 r. świątynia została podniesiona do rangi kolegiaty. W poł. XVII w. prymas Maciej Łubieński rozbudował kościół wg proj. T. Poncino. W 1992 r. papież Jan Paweł II podniósł kolegiatę do rangi katedry.

 
Podczas wizyty papieskiej w 1999 r. kościół otrzymał tytuł Bazyliki Mniejszej. Wnętrze o wystroju renesansowo-barokowym. Mauzoleum dwunastu prymasów Polski, pochowanych w podziemiach kościoła.

 
Przy świątyni pięć kaplic prymasowskich. Kaplica Lipskiego: ołtarz wg proj. J. Fontany, polichromie A. Swacha. Kaplica Komorowskiego: krucyfiks z XVI w., nagrobek prymasa przypisywany J.Ch. Redlerowi. W nawie północnej barokowe epitafium prymasa Prażmowskiego oraz dwie płyty zakrywające krypty grobowe. W prezbiterium nagrobki prymasów autorstwa H. Canavesiego, A. van den Block'a i W. Richtera. Kaplica Uchańskiego wg proj. Jana Michałowicza z Urzędowa, przebudowana klasycystycznie, ołtarz św. Wiktorii.

Obok renesansowy nagrobek prymasa, ostatnie dzieło Michałowicza. Kaplica Wężyka: ołtarze św. Jana Nepomucena i św. Anny wg proj. K. Baya, sklepienie w typie lubelskim. Kaplica Tarnowskiego: renesansowy nagrobek Tarnowskiego oraz rzeźby w ołtarzu autorstwa W. van den Block'a, posągi Ewangelistów wykonał S. Świątkiewicz.

W nawie głównej liczne ołtarze boczne, pod chórem dwukondygnacyjny, renesansowy nagrobek Śleszyńskich; sztukaterie nawy wykonał J.Ch. Falconi.

Jeden z trzech zachowanych w pierwotnej formie trójkątnych rynków w Europie (obok Bonn
i Paryża). Został utrwalony na rycinie G. Brauna i F. Hogenberga z dzieła „Civitatis Orbis Terrarium” z 1608 r. Na rynku stał późnogotycki ratusz z pięciokondygnacyjną wieżą wzniesiony w 1539 r. Blisko sto lat później wieża runęła na niszcząc budynek bezpowrotnie. Zgodnie z legendą katastrofa miała mieć związek ze spaleniem na stosie kobiety oskarżonej o czary.

Przez wieki plac pełnił funkcję targowiska miejskiego, a odchodzące od niego ulice stanowiły zaplecze targowe w formie kramów rzemieślniczych (ul. Zduńska, Bielawska i Piotrkowska – obecnie Stanisławskiego) i jatek rzeźniczych (ul. Nowomiejska – obecnie Kozia). Na uwagę zasługują murowane kamieniczki z XVI i XVII w. W 1939 r. południowa pierzeja rynku uległa zniszczeniu w wyniku działań wojennych.

 
W okresie okupacji hitlerowskiej część Nowego Rynku włączono do getta żydowskiego (1940-1941). Po 1945 r. plac pełnił rolę targowiska miejskiego – głównego placu handlowego Łowicza. W latach 50-tych XX w. został zrekultywowany i przekształcono go w park miejski. Prowadzone w latach 90-tych prace wykopaliskowe doprowadziły do degradacji rynku (zlikwidowano fontannę, rozebrano nawierzchnię i ciągi komunikacyjne).

W 2007 roku Nowy Rynek w Łowiczu otrzymał prestiżową nagrodę Towarzystwa Urbanistów Polskich w kategorii „Zrewitalizowana przestrzeń publiczna”.

Podstawą prac, prowadzonych w latach 2005-2006 był miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia Łowicza obejmujący teren Nowego Rynku w całości. Przedsięwzięcie zostało zrealizowane dzięki specjalnie pozyskanym środkom: w 75% z Unii Europejskiej (w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego), w 10% z Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej oraz w 15% ze środków własnych Łowicza.

Plac wykonano z kostki granitowej, w centrum zlokalizowano fontannę w pobliżu której wyodrębniono usytuowanie dawnego ratusza. W części północnej placu znajduje się odrestaurowany pomnik ku czci Powstańców 1863 r. Nowy Rynek, który zachował średniowieczny układ urbanistyczny, został przywrócony mieszkańcom Łowicza i stanowi jedną z ciekawszych atrakcji turystycznych regionu i województwa. Jego otwarcie zbiegło się z obchodami 870-lecia miasta.

Kościół Mariawicki

Idąc Alejami Sienkiewicza w stronę Starego Rynku mijamy kościół mariawicki pod wezwaniem Przenajświętszego Sakrame- ntu. Mariawici jako wyznanie niezależne od Rzymu powstali w 1893 roku. Założyła tę grupę wyznaniową Feliksa Magdalena Kozłowska, zwana później przez mariawitów „Mateczką”.

 

Budowla w stylu neogotyckim, typu bazylikowego, powstała na planie krzyża łacińskiego. Nawa główna o sklepieniu kolebkowo-krzyżowym jest znacznie wyższa niż boczne, wsparte na 8 kolumnach. Wyposażenie kościoła jest bardzo skromne. W ołtarzu głównym znajduje się Chrystus Ukrzyżowany, na prawo od ołtarza figurka Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, po stronie lewej – ambona metalowa, koszowa z 1910 roku. Na antepedium ołtarza (jedynego w kościele) widnieje herb Łowicza. W chwili obecnej nabożeństwa odbywają się 2 razy w miesiącu.

Obecnie w pałacu mieści się Galeria Malarstwa Współczesnego Zofii i Romana Artymowskich oraz izba pamiątek po gen. Stanisławie Klickim.

Łowicki ratusz uchodzi za jeden z najciekawszych obiektów architektury klasycystycznej w Polsce. Obok łowickiej katedry i budynku muzeum jest najbardziej rozpoznawalnym gmachem w mieście. Świadczą o tym choćby liczne karty pocztowe z widokiem ratusza. Jego fotografia znalazła się również wśród 80. obiektów dawnych siedzib samorządowych, pokazanych w pięknie wydanym przed ośmiu laty albumie Janusza Rasikonia „Ratusze w Polsce”.

Od niedawna mamy jeszcze jeden powód do dumy. Oto po 180. latach od chwili wzniesienia nasz ratusz w formie wizerunku został utrwalony na wprowadzonej dwuzłotowej monecie, której oficjalna prezentacja miała miejsce 7 marca 2008 roku w łowickim muzeum.

Kościół św. Leonarda późnorenesansowy, obecnie kościół akademicki. Pierwotny kościół z XV w. spłonął, odbudowany przez A.K. Cebrowskiego ok. 1642 r. Obok istniał niegdyś szpital oraz Instytut św. Leonarda, opiekujący się biednymi chłopcami zw. Bartoszkami.

W 1780 r. przy kościele założony zaostał pierwszy w Rzeczypospolitej, leżący poza granicami miasta, cmentarz "w polu".

Kościół oo. pijarów barokowy z monumentalną fasadą. Zakon sprowadzony w 1668 r. prowadził w Łowiczu kolegium, z bogatą biblioteką, teatrem, kapelą, drukarnią. Kasata zakonu w ramach restrykcji popowstaniowych w 1864 r.

Kościół pełnił funkcję szpitala jenieckiego i magazynów wojskowych. W 1958 r. pijarzy powrócili do miasta. Wystrój barokowy, liczne ołtarze z rzeźbami Plerscha, freski Ł. Limeckiego lub M.A. Palloniego.

Gmach pomisjonarski, obecnie muzeum. Ufundowany przez arcybiskupa Radziejowskiego. Odgrywa on ważną rolę w ochronie i upowszechnianiu dziedzictwa kulturowego regionu i kraju. Prowadzi działalność kolekcjonerską, konserwatorską, wystawienniczą, edukacyjną, popularyzatorską i naukową. Jest instytucją kultury na terenie powiatu, prezentującą historię miasta i regionu w tak szerokim zakresie.

Dla zwiedzających udostępnia ekspozycje stałe: sztuka baroku w Polsce – w kaplicy pw. Św. Karola Boromeusza, prezentacja obiektów sztuki sakralnej i świeckiej XVII i XVIII w; dzieje Łowicza i regionu min. kolekcja portretów trumiennych, pamiątki z powstań narodowych, militaria XIV – XX w; sztuka ludowa Księżaków Łowickich – prezentacja tkanin i strojów ludowych, wycinanek i innej plastyki dekoracyjnej; ceramika artystyczna Hanny Główczewskiej – ekspozycja współczesnej ceramiki użytkowej, dekoracyjnej i rzeźby ceramicznej z lat 50-60 XX wieku; współcześni malarze łowiccy – sylwetki najwybitniejszych plastyków z Łowicza, żyjących w XIX – XX wieku m. in Z. Pągowski, R. Artymowski; miniskansen – ekspozycja plenerowa udostępniana od maja do października (dwie zagrody wiejskie z XVIII i XIX w. z terenu dawnego Księstwa Łowickiego), skansen przy Muzeum w Maurzycach; wystawy czasowe – ekspozycje prezentujące sztukę dawną i współczesną, twórczość amatorską i profesjonalną; oferta edukacyjna – lekcje muzealne dla młodzieży szkolnej z zakresu etnografii, historii i historii sztuki.

Muzeum posiada też bogatą bibliotekę gromadzącą i udostępniającą wydawnictwa dotyczące historii miasta i regionu oraz historii, kultury i sztuki polskiej. Obecnie biblioteka posiada około 6 tys. woluminów.

Muzeum udostępnia zbiory zwiedzającym od wtorku do niedzieli, w godzinach od 10:00 do 16:00 w tygodniu oraz od 10:00 do 17:00 w weekend. Ekspozycja plenerowa udostępniana sezonowo - od maja do października.

Jest to kościół murowany, wzniesiony na planie prostokąta, posiadający oryginalna fasadę z monumentalnym sześciokolumnowym portykiem ze stiukowym Okiem Opatrzności w tympanonie. Uwagę zwraca portal wejściowy z nadprożem, wspartym na dwóch konsolach, ozdobionych liśćmi akantu. Między oknami w elewacjach bocznych znajdują się stiukowe wieńce liści laurowych ze wstęgami.

Warto zwrócić też uwagę na stojącą obok kościoła murowaną dzwonnicę, pochodzącą z 1866 roku. Dziś ewangelicy użytkują jedynie kaplicę w dawnej plebani, a kościół w 1991 roku kupił artysta malarz Andrzej Biernacki, wyremontował i stworzył galerię „Browarną”.

 

W formie pierwotnej najlepiej zachowała się część kościoła widoczna od strony prezbiterium, zbudowana z cegły, posiadająca układ polski i cechy stylu gotyku mazowieckiego. Najstarszą częścią zabudowań klasztornych jest wschodnie skrzydło z końca XVI w, zaś skrzydła południowe i zachodnie powstały w II połowie XVIII wieku, a ich fundatorem był wojewodzic poznański Wiktor Raczyński. Jego nagrobek znajdował się w kościele pobernardyńskim.

 

Ponadto były tu też nagrobki: księżnej Katarzyny Zbarskiej, Wawrzyńca Kaweckiego - stolnika rawskiego i dworzanina dwóch prymasów oraz rodziny Walewskich z Walewic. Wszystkie zostały zniszczone przez zajęcie klasztoru przez Prusaków w 1805 roku, którzy wypędzili zakonników. Kilka lat później w budynku umieszczono koszary wojskowe, a około 1836 roku kościół zaadaptowano na cerkiew.

 

Po odzyskaniu niepodległości przeprowadzono gruntowny remont i w 1925 roku ulokowano w budynku Państwowe Seminarium Nauczycielskie. Obecnie mieszczą się tu: Kolegium Języków Obcych i Kolegium Nauczycielskie. Mimo wielu remontów wnętrza zachowały dawne sklepienia kolebkowo - krzyżowe i pierwotny, surowy charakter służący sklepieniu.

Kościół i klasztor podominikański

Bernardynki żyły wspólnie według Trzeciej Reguły św. Franciszka z Asyżu, uzupełnionej specjalnymi przepisami. Jest to zakon ścisły, gdzie obowiązują 3 śluby zakonne i klauzura. Uposażenie sióstr było bardzo skromne, łowickie bernardynki zarabiają na swoje utrzymanie prowadzeniem przyklasztornego gospodarstwa, uprawą ziemi. Bywa, że jesienią kwestują na podłowickich wsiach, trudnią się hafciarstwem i introligatorstwem, wytwarzają opłatki i komunikaty.

W 1898 roku władze carskie zamknęły klasztor, a siostrom nakazały udać się do Wielunia. Do naszego miasta powróciły w 1918 roku. Kościół sióstr bernardynek pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny jest jednonawowy i posiada 5 ołtarzy. Przy ołtarzu głównym z polichromowanego drewna obraz Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, słynący cudami. NA pierwszym planie święci:Joachim i Anna rodzice NMP, wyżej, nad nimi z kielicha lilii występuje Niepokalana Dziewica, a nad nią widnieje pączek z wyobrażeniem Dzieciątka Jezus.

 
Jest to podobno wierna kopia pierwszego obrazu, znajdującego się w tym ołtarzu, o którym przechowano następującą legendę: podczas wojen szwedzkich jeden z generałów po wkroczeniu do Łowicza oddał miasto na łup żołnierzom. Sam ze swoją siostrą udał się do kościoła sióstr bernardynek (nie znamy powodu tej wizyty). Szwedka patrząc na główny ołtarz ujrzała niezwykłe rzeczy, które przejęły ją zdumieniem i strachem. Generałowi zaś wydawało się, że z obrazu promieniuje dziwny blask.

Przywołali więc siostry i domagali się wyjaśnienia zjawiska. Nie wiemy jednak, co ujrzała Szwedka, ani jakiej odpowiedzi udzieliły siostry. Wiadomo tylko, że wydarzenie to ocaliło kościół i klasztor od grabieży, a siostra szwedzkiego generała złożyła znaczna ofiarę, za która zakonnice odnowiły ołtarz i świątynię. W niszach po prawej i lewej stronie ołtarza głównego znajdują się rzeźby św. Franciszka i św. Antoniego. Wyżej zaś rzeźby leżących aniołów, a dalej figury św. Stanisława biskupa i św. Bonawentury.

W prawym bocznym ołtarzu znajduje się pochodzący z XVIII wieku krucyfiks rzeźbiony, natomiast na zasuwie obraz św. Antoniego z Dzieciątkiem z 1855 roku, pędzla Ludwika Jabłońskiego. W nadstawie ołtarza obraz przedstawiający św. Elżbietę Węgierską. Ołtarz po przeciwnej stronie przedstawia stygmatyzację św. Franciszka – tego samego autora. Na zasuwie obraz św. Józefa z Dzieciątkiem Jezus, wykonany w latach 30. XIX wieku.

W ołtarzu z obrazem Przemienienia Pańskiego (tuż za ołtarzem z krucyfiksem), odnowionym w 1863 roku przez Walerego Jodłowskiego, przez 1919 rokiem stały figury: Serca Najświętszej Marii Panny i św. Michała Archanioła, ofiarowane przez księcia Michała Radziwiłła z Nieborowa i jego żonę Marię. Ostatni ołtarz z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej został przeniesiony z dawnego kościoła bernardynów w Łowiczu.

W 1872 roku odnowił go Walery Jodłowski z Warszawy. W zastawie ołtarza obraz św. Rocha. Barokowa ambona pochodzi z XVIII wieku, jej kosz pokrywają postaci ewangelistów dzieła o wielkiej wartości artystycznej. Na belce tęczowej, oddzielającej prezbiterium od nawy, znajdują się pasje, XVIII-wieczna rzeźba Chrystusa Ukrzyżowanego oraz rzeźby Matki Boskiej i aniołów. Chór, na którym modlą się siostry podczas mszy, wsparty jest na trzech arkadach; organy wykonane w 1844 roku przez Mateusza Mielczarskiego, fachowca wywodzącego się z Łowicza.

Pod ołtarzem, w prezbiterium kościoła, pochowani są jego fundatorzy oraz siostry, które zmarły przed rokiem 1898, tj. kasatą zakonu. W skarbcu, wśród wielu przedmiotów o historycznej wartości, wyróżniają się: wczesnogotycki krucyfiks z 1280 roku, Pieta – rzeźba z przeł. XVII i XIX wieku oraz rokokowa rzeźba Matki Boskiej Łaskawej z XVIII wieku. Ponieważ w zakonie sióstr bernardynek obowiązuje klauzura, nie możemy obejrzeć ani pięknych krużganków, ani wirydarza.

Pod koniec XVIII w. siedziba biskupa sufragana. Obok dawna Kuria Wikariuszy, zbudowana w ok.1730 r. na planie podkowy, na dziedzińcu figura św. Jana Nepomucena.

Gmach dawnej poczty konnej został pobudowany w latach 1828-29. Po bokach gmachu głównego dwa symetryczne skrzydła dawnej wozowni i stajni. W 1830 r. zatrzymał się tutaj, udając się w podróż do Francji F. Chopin. Obecnie Urząd Pocztowy i Telekomunikacja.