|
wieś
CZORSZTYN
Wieś założona w połowie XIV wieku. Jej powstanie i historia ściśle związana jest w zamkiem obronnym i wiodącym tędy historycznym traktem z Polski na Węgry. Pierwotnie wieś nazywała się „Wronin”, sprowadzenie niemieckich osadników zaowocowało m.in. zmianą nazwy na „Szornstein” – Stercząca skała, która to nazwa uległa później spolszczeniu na obecną „Czorsztyn”.
W 1818 roku Czorsztyn został zakupiony przez rodzinę Drohojowskich, a już niedługo później zaczęła się historia Czorsztyna jako ośrodka letniskowego – był tu i hotel i karczma i biuro obsługi turystów Towarzystwa Tatrzańskiego. W latach międzywojennych Drohojowscy rozpoczęli intensywną rozbudowę nowoczesnego letniska Nadzamcze, którego popularność rosła z każdym rokiem - w latach 30-stych Czorsztyn odwiedzało rocznie ponad 1300 osób.
Historyczne zabudowania wsi zostały zalane wodami sztucznego Jeziora Czorsztyńskiego. Obecna zabudowa powstała na terenach najwyżej położonego osiedla zwanego Nadzamczem – od położonych powyżej ruin gotyckiego zamku.
Obecnie Czorsztyn znów jest ośrodkiem wypoczynkowym. Wieś stanowi doskonałą bazę wypadową w Pieniny i Gorce. Piękne krajobrazy, bliskość ruin zamku i brzegów Jeziora Czorsztyńskiego, wyciąg narciarski oraz tradycyjna gościnność mieszkańców, od wieków goszczących turystów, sprawiają, ze do Czorsztyna z roku na rok ściąga coraz więcej zadowolonych turystów.
RUINY ZAMKU W CZORSZTYNIE
Najstarsze części zamku w Czorsztynie pochodzą z połowy XIII wieku. Z tego okresu pochodzą pierwsze wzmianki o „castrum Wronyn”. Nazwa „Czorsztyn” pojawia się w połowie XIV wieku. Za czasów Kazimierza Wielkiego wybudowane zostały mury obwodowe, a w XV wieku dolny zamek i brama. W XVII wieku starosta Jan Baranowski odrestaurował zamek i dobudował dwie nowe baszty.
Zamek z racji położenia przy historycznym trakcie handlowym posiada bardzo bogatą historię. Odwiedzany był przez wiele ówczesnych znakomitości, wliczając w to nawet królów. Bawili tu: Kazimierz Wielki, Ludwik Węgierski, królowa Jadwiga, Władysław Jagiełło (starostą ma zamku był sam Zawisza Czarny) oraz Władysław Warneńczyk. Schronienia w zamku szukali husyci, Jan Kazimierz uciekający przed Szwedami, powstańcy Kostki Napierskiego, kozacy i konfederaci barscy.
Pod koniec XVIII wieku zamek spłonął od uderzenia pioruna i zaczął popadać w ruinę. W końcu XIX wieku zapoczątkowano prace restauratorskie. Prowadzone są one do dziś, obecnie dzięki staraniom aktualnego gospodarza zamku, czyli Pienińskiego Parku Narodowego.
ZESPÓŁ ELEKTROWNI WODNYCH
NIEDZICA S.A.
Historia budowy sztucznego zbiornika Jeziora Czorsztyńskiego sięga początku XX wieku. Gorącym orędownikiem budowy zapory w rejonie ustawicznie nękanym powodziami był wybitny specjalista i twórca podobnych obiektów w Szwajcarii, pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Gabriel Narutowicz.
Prace nad projektem zapory przyspieszyła powódź z 1934 roku, ale ostateczna decyzja o rozpoczęciu budowy zbiorników nastąpiła dopiero pod koniec lat sześćdziesiątych. Wiązała się z nią konieczność wybudowania nowych osiedli mieszkaniowych dla osób z terenów przewidzianych w planach zagospodarowania do wyburzenia, a także z budową dróg nad przyszłym zalewem.
W 1975 roku rozpoczęto budowę trzech zapór czołowych: głównej Czorsztyn - Niedzica, zapory Sromowce i zapory na potoku Niedziczanka. W 1994 roku oddano do użytku zbiornik wyrównawczy tzw. Jezioro Sromowieckie w Sromowcach Wyżnych.
Za zrządzenie losu można uznać datę zakończenia inwestycji w lipcu 1997 roku - roku pamiętnej dla Polaków wielkiej powodzi. Wtedy też o celowości istnienia zapory na Dunajcu przekonali się wszyscy ci, którzy do tej pory sceptycznie odnosili się do tego pomysłu. W czasie największej fali powodziowej zespół zbiorników przechwytywał około 60% wzburzonych wód, zapobiegając prawdziwej katastrofie.
|
Czorsztyn
