Chełmża jest ważnym ośrodkiem turystycznym powiatu toruńskiego, na terenie ziemi chełmińskiej. Ze względu na korzystne - obronne położenie, od prawieków objęta była osadnictwem.
Pierwsze jego ślady sięgają ostatniego okresu starszej epoki kamienia (poleolit schyłkowy) . Znacznie później, bo około 4500 lat p.n.e. na ziemię chełmińską przybyli pierwsi rolnicy-była to ludność kultury ceramiki wstęgowej rytej, której osadę odkryto na terenie Chełmży.
***
Jedną z ostatnich sensacji historycznych
Chełmży było odkrycie tajemniczego podziemia w pobliżu konkatedry Świętej Trójcy. Być może jest ono częścią tunelu łączącego niegdyś najważniejsze obiekty w mieście.
Wiele cennych materiałów dotyczących funkcji wczesnośredniowiecznych zespołów osadniczych, takich jak Chełmża przyniosły prace badawcze prowadzone kilka lat temu na obszarze grodziska oraz przyległej osady nad jeziorem Archidiakonka.