Od strony Wisły panorama Grudziądza jest podobna do panoramy jakiegoś potężnego zamku. Historycy średniowiecza dla Grudziądza używają określenia „miasto-klasztor”. Kasata tego miasta-klasztoru nastąpiła w 1584 r., kiedy to zgromadzenie księży, zapewne kanonicy regularni, przekazało miastu kościół i szkołę.
***
Zamek grudziądzki należał do najstarszych na terenie państwa krzyżackiego. O jego wieku świadczą bardzo cienkie mury obronne od strony wschodniej, dostosowane do prymitywnego uzbrojenia ewentualnego napastnika z 1 pol. XIII w. Mury te miały osłaniać przed strzałami z kusz a nie przed ogniem artyleryjskim.