Kościół zaprojektowany został przez późniejszego architekta miejskiego Kalisza Sylwestra Pajzderskiego i nawiązuje do stylu romańskiego. W budownictwie pruskim obowiązywał wtedy neogotyk, wzniesienie zatem neoromańskiej świątyni było poniekąd aż nadto jawną demonstracją niechęci do urzędowego pruskiego neogotyku. Według ówczesnych przekazów architekt wzorował się na projektach romańskich kościołów w północnych Włoszech, jednakże – jak się wydaje – nie ustrzegł się mimo wszystko, chociażby ze względu na monumentalność kościoła, podobieństw do niemieckich świątyń romańskich np. w Speer(Spira) czy Works (Wormacja).
|
Do świątyń niemieckich nawiązują np. dwie kondygnacje galeryjek wpisujących się w trójkątne szczyty ścian wielobocznego prezbiterium. Natomiast bogato zdobiona fasada wejściowa z rzeźbami, rozetą i kompozycją arkadowych wnęk bliska jest stylistyce kościołów Romańskich Toskanii we Włoszech.
Ponieważ świątynia wznoszona była w podmokłym terenie, budowa natrafiła na liczne trudności. Między innymi pod cały kościół wylano zbrojoną betonową płytę metrowej grubości, pod wieżę zaś wbito na głębokość 8 metrów 200 pali. Kościół ma 67 metrów długości i 33 metry szerokości(w transpekcie), wysokość nawy głównej to 14 metrów. Wieża wznosi się na wysokość 55 metrów. Świątynia może pomieścić 4 tysiące wiernych.
Obiekt zbudowany został z czerwonej półklinkierowej cegły, dekoracje natomiast wykonane są z białego piaskowca. Usytuowanie świątyni na osi ulicy Szpitalnej (obecnie Wiosny Ludów) spowodowało powstanie interesującej perspektywy, a dzięki swojej rozbudowanej bryle kościół wyraźnie góruje nadgrobnym w swej wymowie – nie tylko architektonicznej – „normandzkim” zespołem sądowo-więziennym. Wcześniej niż sama świątynia wzniesione zostały niektóre budynki całego kompleksu, m.in. dom katolicki i wikarówka. Trzeba też dodać, że w początkach XX wieku poziom terenu sąsiadujących ulic był znacznie niższy, przez co budowla sprawiała wrażenie jeszcze bardziej monstrualnej.
|
| Fara - wnętrze (fot. Cezary Janiszewski) |
| Rzeźba "Pielgrzym" (fot. Cezary Janiszewski) |
|
Ostrowska konkatedra jest czteroprzę- słową, trójnawową bazyliką z transeptem. Rozbudowane, zakończone trójboczne prezbiterium, otoczone jest wieńcem niskich, półokrągłych absyd, mieszczących zakrystię, lożę kolatorską i pomieszczenia pomocnicze. Absydy te połączone są korytarzem i połączone są korytarzem i przykryte jednospadowymi i stożkowatymi dachami.
Asymetrycznie usytuowana wieża zwie- ńczona jest szpiczastym czteropołaciowym dachem. W nawie głównej, transepcie
i nawach bocznych zastosowano sklepienie krzyżowe, a w prezbiterium – sklepienie konchowe z lunetami. Ściany nawy głównej i naw bocznych w miejscu oparcia sklepień wzmocnione są przyporami, w transepcie natomiast rolę przypór pełną kwadratowe wieże flankujące jego naroża. Ośmioboczna bryła prezbiterium zwieńczona jest szpiczastym ostrosłupowym dachem.
Wnętrze kościoła nie było z początku polichromowane, a kolorów nadawały mu piękne witraże ze scenami z życia Chrystusa (prezbiterium), Ukrzyżowanie i płaczące anioły (rozety ściany południowej), muzykujące anioły (fundacji ks. Śmigielskiego, wokół ołtarza Matki Boskiej Częstochowskiej). Przestronne prezbiterium w kształcie oktogonu ozdobione jest dwupoziomową galerią z 30 piaskowcowymi kolumnami, wspierającymi kopulaste sklepienie. Marmurowy ołtarz główny zdobi sprowadzona z Włoch alabastrowa rzeźby Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz rzeźby adorujących aniołów dłuta Władysława Marcinkowskiego.
W ołtarzu Matki Boskiej Nieustającej Pomocy (w absydzie lewej nawy) znajduje się pięć drewnianych rzeźb naturalnej wielkości dłuta Marcinkowskiego. Są to : św. Kazimierz, św. Jacek, św. Andrzej apostoł, św. Stanisław biskup i św. Jan Nepomucen. Rzeźby umieszczone są na marmurowych podstawach. Poniżej figury św. Andrzeja znajduje się obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy.
Obecnie wnętrze zdobi – kolorystycznie nieco agresywna – polichromia Henryka Jackowskiego – Nostitza z 1929 roku kwiatowych motywach dekoracyjnych, w które wkomponowane zostało dla polskich świętych i błogosławionych, a w centralnej części pola umieszczony jest wizerunek patrona świątyni – św. Stanisława biskupa, opatrzony u góry imieniem, pozbawiony jednak atrybutów indywidualnych.
W kościele znajduje się 7 ołtarzy. Oprócz ołtarza głównego z figurką Najświętszej Maryi Panny Królowej z Dzieciątkiem Jezus są to ołtarze boczne: w prawej nawie – Serca Jezusowego (w absydzie), św. Józefa (dawniej św. Anny – w niszy), św. Teresy od Dzieciątka Jezus (w niszy) i Matki Boskiej Częstochowskiej (w bocznej kaplicy), a w lewej nawie – Matki Boskiej Nieustającej pomocy (w absydzie) oraz św. Antoniego. Malowany na drewnie obraz św. Anny jest najstarszym zabytkiem kościoła i pamiątką z pierwszej ostrowskiej świątyni. Przez lata znajdował w ołtarzu św. Anny trwa nieprzerwanie od 1632 roku do dzisiaj, chociaż obecnie w nieco ograniczonym zakresie. W ołtarzu Serca Jezusowego zwracają natomiast uwagę cztery rzeźby z drewna lipowego dłuta Marcina Rożka z około 1930 roku. Są to : św. Alojzy, św. Wincenty a Paulo, św. Franciszek Seraficki i św. Stanisław Kostka.
Na wyposażeniu wnętrza jest też marmurowa ambona na filarach, ozdobiona mozaiką św. Piotra, a także marmurowa chrzcielnica z nakryciem z kutej blachy.
|
Ostrów Wielkopolski
)
)
)
)
)
)
