U wylotu ulicy Zduńskiej stoi wspaniały, barokowy gmach Kościoła Ojców Pijarów. Pijarzy przybyli do Łowicza w 1668 r. Początkowo zamieszkiwali u kanonika łowickiego Adama Kazimierza Oporowicza, a następnie przy ulicy Zduńskiej w kamienicy zakupionej na rzecz kolegium.
W 1670 r. fundacja jako szósta w Rzeczypospolitej została zatwierdzona przez arcybpa Mikołaja Prażmowskiego. W tym też roku postanowiono pobudować kościół, jego fundatorami byli m.in. kasztelan gostyniński Jan Szamowski i chłop z Bobrownik Wojciech Zimny.
W 1680 r. poświęcono kamień węgielny kościoła p.w. św. Wojciecha i Matki Bożej Łaskawej. Kościół został następnie rozbudowany z fundacji arcybpa Michała Stefana Radziejowskiego.
Prace przy budowie świątyni trwały przez kilkadziesiąt lat. Wśród darczyńców kościoła znaleźli się arcybiskupi: Stanisław Szembek, Teodor Potocki oraz Krzysztof Szembek, którego serce zostało wmurowane w ścianie nawy wschodniej.
Kościół został przebudowany w latach 1720-1730 wg projektu Jakuba Fontany (wieże) oraz w latach 1744-1747 (barokowa fasada), przypuszczalnie wg projektu architekta królewskiego Karola Baya. W okresie zaborów i wojen światowych budynek pełnił funkcje nie tylko sakralne.
W czasie zaboru pruskiego w kościele urządzono szpital. W czasach kampanii napoleońskiej kościół zajęto na składy wojskowe i stajnie. Najdotkliwszych strat gmach doznał w czasie I wojny światowej. W 1914 r. w kościele przetrzymywano jeńców rosyjskich, potem świątynia została zamieniona w garaże.
Po odzyskaniu niepodległości kościół pełnił funkcję kościoła szkolnego, a następnie kościoła garnizonowego. Przy kościele pijarzy prowadzili kolegium. Na jego czele stał rektor. Od 1680 r. przy kolegium istniała drukarnia oraz powstała biblioteka. W 1835 r. biblioteka pijarska liczyła ok. 2500 książek. Działał też teatr oraz chór muzyczny, przez długi czas prowadzony przez Damiana Stachowicza.
Przy kolegium odbywały się Kapituły Prowincjonalne. Na jednej z nich w 1753 r. staraniem ks. Stanisława Konarskiego uchwalona została reforma oświaty, dająca zaczątek Komisji Edukacji Narodowej. Kolegium runęło przy próbie restauracji na początku XIX w.
Pijarzy pozostawali w Łowiczu do 1864 r. usunięci zostali w ramach restrykcji popowstaniowych. Ponownie objęli kościół w 1957 r.
Obecny gmach to kościół trójnawowy, w formie bazyliki, skierowany prezbiterium na południe. Freski w prezbiterium przedstawiają sceny z życia św. Wojciecha, ich autorstwo przypisywane jest Michałowi Aniołowi Palloniemu.
Wewnątrz liczne ołtarze późnobarokowe, na szczególną uwagę zasługują ołtarze w nawie głównej M.B. Łaskawej i św. Kalasancjusza z rzeźbami Plerscha oraz cudowny obraz w ołtarzu M.B. Szkaplerznej w nawie wschodniej.
W prawej nawie znajduje się ołtarz z wyjątkowym obrazem Madonny Pelikańskiej. Na jej piersi widnieje godło miasta – pelikan, przyniesiony z pielgrzymki do Częstochowy w 1702 r. Kościół pijarski jest przykładem pięknego baroku inspirowanego rodzimą kulturą.
|
Łowicz
)
